{"id":9002,"date":"2020-06-25T20:24:15","date_gmt":"2020-06-25T16:24:15","guid":{"rendered":"http:\/\/aranxeber.com\/?p=9002"},"modified":"2020-06-25T20:24:17","modified_gmt":"2020-06-25T16:24:17","slug":"pandemiya-az%c9%99rbaycan-iqtisadiyyatina-nec%c9%99-t%c9%99sir-edib-r%c9%99y","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aranxeber.com\/?p=9002","title":{"rendered":"Pandemiya Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na nec\u0259 t\u0259sir edib? &#8211; R\u018fY"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Koronavirus (COVID-19) pandemiyas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r kimi Az\u0259rbaycanda da&nbsp;iqtisadiyyata ciddi t\u0259sir edib.&nbsp;\u00d6lk\u0259d\u0259ki bir s\u0131ra f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259ri qism\u0259n v\u0259 yaxud tamamil\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, xarici s\u0259f\u0259rl\u0259r dayand\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri z\u0259ifl\u0259yib.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130qtisad\u00e7\u0131 ekspert&nbsp;<strong>P\u0259rviz Heyd\u0259rov<\/strong>&nbsp;\u201cReport\u201da a\u00e7\u0131qlama ver\u0259r\u0259k&nbsp;pandemiyan\u0131n bu il Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259r, ilin qalan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bizi g\u00f6zl\u0259y\u0259n tendensiyalar,&nbsp;yaranm\u0131\u015f \u00fcmumi geril\u0259m\u0259nin n\u0259 vaxt aradan qalxa bil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cKoronavirus \u00c7ind\u0259 \u00f6t\u0259n ilin sonlar\u0131na yax\u0131n ba\u015f qald\u0131rsa da, he\u00e7 bir&nbsp;beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumu bu il d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda ciddi t\u0259n\u0259zz\u00fcl ba\u015f ver\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131rm\u0131rd\u0131. \u0130ndiki v\u0259ziyy\u0259t he\u00e7 bir qurumun, m\u00fct\u0259x\u0259ssisin&nbsp;a\u011fl\u0131na g\u0259lmirdi. Bu bax\u0131mdan 2020-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn verilmi\u015f b\u00fct\u00fcn&nbsp;proqnozlar iflasa u\u011frad\u0131. O c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/report.az\/storage\/news\/77498c777e9848ff0fb8ac62470c8876\/ade22c6a-2530-4418-9eb3-ed8006bbb477.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00d6lk\u0259mizd\u0259 2015-2016-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnya bazar\u0131ndak\u0131 neftin ucuzla\u015fmas\u0131 il\u0259 yaranm\u0131\u015f&nbsp;d\u0259rin b\u00f6hrandan sonra 2017-ci ild\u0259n b\u0259ri makroiqtisadi sabitl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 dir\u00e7\u0259lm\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilirdi.&nbsp;Bu, 2018-ci ild\u0259 davam etdi. 2019-cu il is\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck islahatlar ili kimi yadda qald\u0131. Vergi M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edildi, sosial sah\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck islahatlar apar\u0131ld\u0131, paket \u015f\u0259klind\u0259 b\u00f6y\u00fck add\u0131mlar at\u0131ld\u0131, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 g\u00f6mr\u00fck v\u0259 vergi orqanlar\u0131n\u0131n x\u0259tti il\u0259 bir milyarddan art\u0131q \u0259lav\u0259 v\u0259sait y\u0131\u011f\u0131ld\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu tendensiyan\u0131n 2020-ci ild\u0259 d\u0259&nbsp;davam ed\u0259c\u0259yi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu v\u0259 buna inam&nbsp;kifay\u0259t q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k idi. H\u0259tta yanvar-fevral aylar\u0131n\u0131n iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri illik m\u00fcqayis\u0259d\u0259&nbsp;olduqca q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f idi. Lakin pandemiya il\u0259 \u0259laq\u0259dar&nbsp;t\u0259tbiq edilmi\u015f&nbsp;bir s\u0131ra m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na z\u0259rb\u0259 vurdu. N\u0259tic\u0259d\u0259 iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u00fcmumi daxili m\u0259hsul (\u00dcDM) istehsal\u0131nda azalma&nbsp;ba\u015flad\u0131. 5 ay\u0131n yekunlar\u0131na g\u00f6r\u0259, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 1,7% ki\u00e7ilib.&nbsp;Bu ay\u0131n yekununda&nbsp;bu r\u0259q\u0259m bir az da arta bil\u0259r. Bu,&nbsp;o dem\u0259kdir ki, biz 2017-2019-cu ill\u0259rd\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyimiz nailiyy\u0259tl\u0259ri t\u0259dric\u0259n itirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczb\u0259\u00fcz qalm\u0131\u015f\u0131q.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bu il \u00fc\u00e7\u00fcn son olaraq verdiyi proqnozlar da olduqca b\u0259dbin xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n ba\u015fda AB\u015e olmaqla ayr\u0131-ayr\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00dcDM istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc proqnozlar olduqca b\u0259dbindir. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00dcDM-in 5-9%-\u0259 q\u0259d\u0259r azalaca\u011f\u0131&nbsp;haqq\u0131nda D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n proqnozlar\u0131 var. Bel\u0259 olduqda t\u0259bii olaraq Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda da he\u00e7 bir nikbin tendensiyadan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Bu t\u0259n\u0259zz\u00fcl bizd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Bu il \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6kum\u0259tin \u00dcDM istehsal\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozu 2,4% s\u0259viyy\u0259sind\u0259 idi. Amma birinci r\u00fcb\u00fcn g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, biz art\u0131q 1,7% t\u0259n\u0259zz\u00fcl ya\u015fam\u0131\u015f\u0131q. Bu, o dem\u0259kdir ki, h\u00f6kum\u0259tin 2,4%-lik proqnozu \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmayacaq. Bu il, y\u0259qin ki, yen\u0259 \u00dcDM istehsal\u0131nda m\u0259nfi g\u00f6st\u0259rici il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalaca\u011f\u0131q.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259l\u0259 ki, ilin birinci yar\u0131s\u0131n\u0131n sonudur. Qar\u015f\u0131da bizi ilin ikinci yar\u0131s\u0131 g\u00f6zl\u0259yir. Pandemiya is\u0259 h\u0259l\u0259 ki, davam edir. Yenid\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 karantin t\u0259dbirl\u0259ri t\u0259tbiq olunur ki, bu da iqtisadi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n b\u0259rpa olunmas\u0131na mane\u0259 t\u00f6r\u0259dir. Bu v\u0259ziyy\u0259tin ilin ikinci yar\u0131s\u0131nda da davam ed\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 bu il \u00fc\u00e7\u00fcn daha y\u00fcks\u0259k t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u00fcn qeyd\u0259 al\u0131naca\u011f\u0131 ehtimal\u0131 m\u00f6vcuddur. H\u0259r \u015fey d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda b\u0259rpa prosesinin n\u0259 vaxt ba\u015flayaca\u011f\u0131ndan v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin, qar\u015f\u0131l\u0131q\u0131 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin, turizmin v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm iqtisadi sektorlar\u0131n n\u0259 vaxt b\u0259rpa olaca\u011f\u0131ndan as\u0131l\u0131d\u0131r. Yaln\u0131z bundan sonra biz nikbin proqnozlar bar\u0259d\u0259 r\u0259yl\u0259r s\u00f6yl\u0259y\u0259, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda xarici t\u0259sirl\u0259rin aradan qalxmas\u0131ndan dan\u0131\u015fa v\u0259 makroiqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rimizd\u0259 sabitliyin yarand\u0131\u011f\u0131ndan dan\u0131\u015fa bil\u0259rik. \u0130ndid\u0259n bu bar\u0259d\u0259 hans\u0131sa fikir dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bizd\u0259 xarici iqtisadi \u015foklar\u0131n aradan qalxmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan odur ki, neftin qiym\u0259ti 50 AB\u015e dollar\u0131ndan yuxar\u0131 qalxs\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn iqtisadi f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259ri pandemiyaya q\u0259d\u0259r olan v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00f6ns\u00fcn. Bunlara n\u0259 vaxt nail olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ilin sonuna yax\u0131n dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olacaq. Ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rt pandemiya \u015f\u0259raitinin tamamil\u0259 aradan qalxmas\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koronavirus (COVID-19) pandemiyas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r kimi Az\u0259rbaycanda da&nbsp;iqtisadiyyata ciddi t\u0259sir edib.&nbsp;\u00d6lk\u0259d\u0259ki bir s\u0131ra f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259ri qism\u0259n v\u0259 yaxud tamamil\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, xarici s\u0259f\u0259rl\u0259r dayand\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri z\u0259ifl\u0259yib.&nbsp; \u0130qtisad\u00e7\u0131 ekspert&nbsp;P\u0259rviz Heyd\u0259rov&nbsp;\u201cReport\u201da a\u00e7\u0131qlama ver\u0259r\u0259k&nbsp;pandemiyan\u0131n bu il Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn yaratd\u0131\u011f\u0131 iqtisadi n\u0259tic\u0259l\u0259r, ilin qalan d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bizi g\u00f6zl\u0259y\u0259n tendensiyalar,&nbsp;yaranm\u0131\u015f \u00fcmumi geril\u0259m\u0259nin n\u0259 vaxt aradan qalxa bil\u0259c\u0259yi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":9003,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[93],"tags":[],"class_list":["post-9002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iqtisadiyyat"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9002"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9004,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9002\/revisions\/9004"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9003"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}