{"id":8033,"date":"2020-05-30T21:04:39","date_gmt":"2020-05-30T17:04:39","guid":{"rendered":"http:\/\/aranxeber.com\/?p=8033"},"modified":"2020-05-30T21:04:41","modified_gmt":"2020-05-30T17:04:41","slug":"siqaretin-d%c9%99hs%c9%99tl%c9%99ri-%c9%99si-yen%c9%99-basladilar-dem%c9%99yin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/aranxeber.com\/?p=8033","title":{"rendered":"S\u0130QARET\u0130N D\u018fH\u015e\u018fTL\u018fR\u0130 &#8220;\u0259\u015fi yen\u0259 ba\u015flad\u0131lar&#8221; dem\u0259yin"},"content":{"rendered":"\n<p>Siqaretin insan orqanizmin\u0259 z\u0259r\u0259ri haqq\u0131nda \u00e7ox yaz\u0131l\u0131b, \u00e7ox deyilib. Amma onun yeniyetm\u0259 orqanizmin\u0259, u\u015faqlara, g\u0259ncl\u0259r\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirin\u0259 az toxunulur.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaretin z\u0259r\u0259ri u\u015faqlara, yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259, g\u0259ncl\u0259r\u0259 \u0259trafl\u0131 izah olunmal\u0131, onlar siqaretd\u0259n uzaq sal\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faqlarla, yeniyetm\u0259l\u0259rl\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u0259lliml\u0259r m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fundan bu i\u015fd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p>Biologiya-kimya m\u00fc\u0259lliml\u0259ri d\u0259rs ke\u00e7\u0259rk\u0259n siqaretin insan orqanizmin\u0259 z\u0259r\u0259rli t\u0259siri bar\u0259d\u0259 geni\u015f izahat i\u015fl\u0259ri aparmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>U\u015faqlar\u0131n v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin siqaret \u00e7\u0259km\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bkar\u0131 el\u0259 onlar\u0131n \u00f6z yolda\u015flar\u0131 v\u0259 valideynl\u0259ridir. Eyni zamanda u\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r \u00f6zl\u0259rini \u201cki\u015fi\u201d kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k, \u201cd\u0259b\u201dd\u0259n geri qalmamaq, ar\u0131qlamaq motiviyl\u0259 siqaret\u0259 meyll\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan u\u015faqlar aras\u0131nda nikotin \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fat apar\u0131lmas\u0131 hava v\u0259 su kimi laz\u0131md\u0131r. Onlar siqaret \u00e7\u0259km\u0259yin hans\u0131 a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaraca\u011f\u0131n\u0131 qabaqcadan bilm\u0259ldirl\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn q\u0131sa olmas\u0131n\u0131n \u0259sas g\u00fcnahkar\u0131 siqaretdir. Siqaret ild\u0259 milyonlarla adam\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyur.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015fl\u0259ri \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri siqaretdir.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0259nayel\u0259\u015fmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259r be\u015f n\u0259f\u0259rd\u0259n biri siqaretd\u0259n \u00f6l\u00fcr. Siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r \u00e7\u0259km\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259n 6-8 il az ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 b\u0259d\u0259nin m\u00fcqavim\u0259ti z\u0259ifl\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 bel\u0259 adamlar x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 daha tez yoluxurlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 dig\u0259rl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n 10 d\u0259f\u0259 \u00e7ox m\u0259d\u0259 yaras\u0131, 13 d\u0259f\u0259 \u00e7ox stenokardiya, 12 d\u0259f\u0259 \u00e7ox infarkt olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259 v\u0259r\u0259m\u0259 tutulma hallar\u0131na ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2 d\u0259f\u0259 \u00e7ox rast g\u0259linir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn t\u0259rkibind\u0259 1000-\u0259 yax\u0131n madd\u0259 var. Bunlar\u0131n \u00e7oxu insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u018fn t\u0259hl\u00fck\u0259lisi nikotindir.<\/p>\n\n\n\n<p>Nikotin bitki z\u0259h\u0259rl\u0259rinin \u0259n g\u00fccl\u00fcs\u00fcd\u00fcr. O, t\u00fct\u00fcn t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0259sas hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. T\u0259miz halda nikotin r\u0259ngsiz, pis qoxulu, ya\u011fl\u0131t\u0259h\u0259r olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Bel\u0259 hesab edirl\u0259r ki, nikotin s\u00f6z\u00fc Fransan\u0131n 16-c\u0131 \u0259srd\u0259 Portuqaliyada ya\u015fam\u0131\u015f s\u0259firi Jan Nikonun ad\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. O, Amerikadan g\u0259tirilmi\u015f t\u00fct\u00fcn yarpa\u011f\u0131n\u0131 miqren x\u0259st\u0259liyin\u0259 tutulmu\u015f Fransa krali\u00e7as\u0131 Yekaterina Medi\u00e7iy\u0259 t\u0259qdim edib. O vaxt hesab edirdil\u0259r ki, t\u00fct\u00fcn yarpa\u011f\u0131n\u0131 \u0259zib toz hal\u0131nda iyl\u0259dikd\u0259 miqren x\u0259st\u0259liyi ke\u00e7ib gedir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fct\u00fcn\u00fcn ayr\u0131-ayr\u0131 n\u00f6vl\u0259rind\u0259 0,7-d\u0259n 6 faiz\u0259d\u0259k nikotin olur. Nikotinin \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc dozas\u0131 80-120 milliqram hesab olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Nikotinin t\u0259rkibind\u0259 alkaloidl\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f ya\u011f tur\u015fusu, qar\u0131\u015fqa tur\u015fusu (formiat tur\u015fusu), valeryan tur\u015fusu, z\u00fclallar, ya\u011flar, efirli ya\u011flar var.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259k\u0259rk\u0259n y\u00fcks\u0259k temperaturda onun \u201cquru destill\u0259si\u201d prosesi gedir. Bu zaman salisil tur\u015fusu, ammonyak v\u0259 qatran \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Yeni \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n madd\u0259l\u0259r karbon 2-oksidd\u0259n, y\u0259ni d\u0259m qaz\u0131ndan ibar\u0259tdir. Karbon 2-oksid siqaret t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn on alt\u0131da bir hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. T\u00fct\u00fcn\u00fcn v\u0259 siqaret ka\u011f\u0131z\u0131n\u0131n tam yanmas\u0131ndan \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n karbon 4-oksid (karbon qaz\u0131) t\u0259n\u0259ff\u00fcs\u00fc \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fct\u00fcn bitkisinin t\u0259rkibind\u0259ki madd\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6z h\u0259d\u0259fl\u0259ri var. \u018fs\u0259b sistemin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n karbon 2-oksid (co) daha \u00e7ox z\u0259h\u0259rl\u0259yici madd\u0259dir. O, qan eritrositl\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Eritrositl\u0259r hemoqlobinin oksigenini \u00f6z\u00fcn\u0259 birl\u0259\u015fdirib oksi-hemoqlobin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir v\u0259 \u00fczvl\u0259r\u0259 paylay\u0131r. Karbon 2-oksid qana ke\u00e7dikd\u0259 oksigeni hemoqlobind\u0259n ay\u0131r\u0131r, \u00f6z\u00fc onunla birl\u0259\u015fir. Bel\u0259likl\u0259, orqanizmin h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin oksigenl\u0259 t\u0259chizi pozulur. Oksigenin azl\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259b sistemi h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 ba\u015f beyin qab\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u018fs\u0259b sistemi h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri oksigensiz 3-5 d\u0259qiq\u0259 ya\u015fay\u0131r, sonra m\u0259hv olur.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00fcr\u0259k-damar sistemin\u0259 \u00e7ox z\u0259r\u0259r verir. O, ateroskleroz adlanan \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyini yarad\u0131r. T\u00fct\u00fcn\u00fcn t\u0259siredici madd\u0259l\u0259ri b\u00f6yr\u0259k\u00fcst\u00fc v\u0259z\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdikd\u0259 qanda ya\u011fa ox\u015far madd\u0259nin miqdar\u0131 art\u0131r. Qan\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259ti z\u0259ifl\u0259yir v\u0259 ateroskleroz g\u00fccl\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>Miokard infarkt\u0131n\u0131 yaradanlardan biri d\u0259 siqaretdir. Aterosklerozla \u0259laq\u0259dar olaraq qan damarlar\u0131 daral\u0131r v\u0259 \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rinin qidalanmas\u0131 yava\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7ox vaxt qan damarlar\u0131n\u0131n spazmas\u0131 ba\u015f verir v\u0259 \u00fcr\u0259k \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri qidalanmad\u0131\u011f\u0131ndan toxuma \u00f6l\u00fcr. N\u0259tic\u0259d\u0259 miokard infarkt\u0131 ba\u015f verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259k\u0259n adamlarda qan t\u0259zyiqi h\u0259mi\u015f\u0259 y\u00fcks\u0259k olur. Bu, b\u00f6yr\u0259k\u00fcst\u00fc v\u0259zil\u0259rd\u0259n qana adrenalin ifraz\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Adrenalin simpatik sinir sistemini f\u0259alla\u015fd\u0131r\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u00fcr\u0259k normal i\u015fl\u0259mir. Qan t\u0259zyiqinin artmas\u0131 hipertoniya x\u0259st\u0259liyi \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterikdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259km\u0259k endoartrit adlanan qorxulu x\u0259st\u0259liyi d\u0259 meydana g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Bu zaman ayaq damarlar\u0131 daral\u0131r, ayaq arterial damarlar\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 ayaq toxumas\u0131n\u0131n qanla t\u0259chizi yava\u015f\u0131y\u0131r. Ayaqda k\u0259skin a\u011fr\u0131lar ba\u015flay\u0131r, sonra aya\u011fa qan g\u0259lm\u0259si tamam dayan\u0131r. Bu da toxumalar\u0131n \u00f6lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu vaxt a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259 ver\u0259n qanqren ba\u015flan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaretin t\u0259n\u0259ff\u00fcs sistemin\u0259 vurdu\u011fu ziyan, t\u0259n\u0259ff\u00fcs\u00fcn funksional f\u0259aliyy\u0259tinin pozulmas\u0131 gec\u0259 v\u0259 s\u0259h\u0259r bolluca \u00f6sk\u00fcr\u0259kd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaretin t\u0259rkibind\u0259ki ammonyak, qatran, efirli ya\u011flar, \u00fczvi tur\u015fular t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00fczvl\u0259rinin selikli qi\u015fas\u0131n\u0131 da\u011f\u0131d\u0131r, yaralar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir. A\u011f ciy\u0259rl\u0259rd\u0259, bronxlarda k\u0259skin iltihab ocaqlar\u0131 yaran\u0131r, s\u0259s tell\u0259ri z\u0259d\u0259l\u0259nir, v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyin\u0259 meyl art\u0131r. V\u0259r\u0259m\u0259 tutulan 100 n\u0259f\u0259r ya\u015fl\u0131 adamdan 95-i siqaret \u00e7\u0259k\u0259ndir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret \u00e7\u0259k\u0259n adamlar\u0131n dodaqlar\u0131nda, a\u011fz\u0131nda x\u0259r\u00e7\u0259ng \u015fi\u015fl\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf olunur. T\u00fct\u00fcn\u00fcn t\u0259rkibind\u0259ki polonium-210 t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00fczvl\u0259ri sistemin\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fckd\u0259 d\u0259rhal qana sorulur, n\u0259tic\u0259d\u0259 b\u0259dxass\u0259li \u015fi\u015fl\u0259r t\u00f6r\u0259nir.<\/p>\n\n\n\n<p>Nikotin v\u0259 onun ba\u015fqa komponentl\u0259ri a\u011f\u0131z suyuna qar\u0131\u015faraq m\u0259d\u0259y\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. M\u00fct\u0259madi olaraq m\u0259d\u0259nin selikli qi\u015fas\u0131n\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131r v\u0259 orada olan damarlar\u0131 s\u0131x\u0131lm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 saxlay\u0131r. Bu, \u015fir\u0259 ifraz\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 t\u0259dric\u0259n xroniki qastrit, yaxud m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq xoras\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir.<\/p>\n\n\n\n<p>Siqaret t\u00fcst\u00fcs\u00fcn\u00fcn t\u0259rkibind\u0259 olan madd\u0259l\u0259r n\u0259sil s\u0259c\u0259r\u0259sin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir. Bel\u0259likl\u0259 dey\u0259 bil\u0259rik ki, siqaret n\u0259inki ayr\u0131-ayr\u0131 \u00fczvl\u0259ri, h\u0259tta orqanizmin \u00f6z\u00fcn\u00fc bel\u0259 m\u0259hv edir. Novator.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siqaretin insan orqanizmin\u0259 z\u0259r\u0259ri haqq\u0131nda \u00e7ox yaz\u0131l\u0131b, \u00e7ox deyilib. Amma onun yeniyetm\u0259 orqanizmin\u0259, u\u015faqlara, g\u0259ncl\u0259r\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirin\u0259 az toxunulur. Siqaretin z\u0259r\u0259ri u\u015faqlara, yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259, g\u0259ncl\u0259r\u0259 \u0259trafl\u0131 izah olunmal\u0131, onlar siqaretd\u0259n uzaq sal\u0131nmal\u0131d\u0131r. U\u015faqlarla, yeniyetm\u0259l\u0259rl\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u0259lliml\u0259r m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fundan bu i\u015fd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcr. Biologiya-kimya m\u00fc\u0259lliml\u0259ri d\u0259rs ke\u00e7\u0259rk\u0259n siqaretin insan orqanizmin\u0259 z\u0259r\u0259rli t\u0259siri bar\u0259d\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8034,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[4,309],"tags":[364,361,360,363,362],"class_list":["post-8033","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli","category-saglamliq","tag-nikotin","tag-olum","tag-siqaret","tag-vrm","tag-xstlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8033","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8033"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8035,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8033\/revisions\/8035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/8034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/aranxeber.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}